جنگ كرد و خلقى بسيار از مسلمانان كشت و غارت كرد و اين بوى ناخوش از آن كشتگان مىآيد . يزيد پرسيد : صول در كجاست ؟ گفتند : در گرگان است و لشكرش در دهستان است . پس يزيد متوجّه گرگان شد . چون صول اين خبر شنيد فزون از دويست هزار مرد جمع كرده بيرون آمد . از اين‌جانب يزيد بن مهلّب با صد هزار مرد رسيد . از جانبين تعبيهء لشكر [ 151 الف ] نموده جنگ درگرفت . در اثناء كارزار يكى از گرگانيان شمشير بر خود محمّد بن عبد الرحمن ابى سبره - كه از مشاهير شجاعان عرب بود - رسانيد و تيغ در خود بند شد . هرچند سعى كرد نتوانست كشيد . در اين وقت ابن ابى سبره فرصت غنيمت دانسته چنان تيغ آبدار بر ميانش زد كه چون خيار بر دو نيم شد . القصّه ؛ در اين محلّ كه آتش حرب زبانه كشيده و از هر جانب سيلهاى خون روان بود ، يزيد بن مهلّب با چهار صد كس از برادران و بنى اعمام خود بر بلندى ايستاده بود كه به يك ناگاه از مبارزان اتراك چهار هزار مرد بر ايشان حمله آوردند . يزيد خود با اين چهارصد مرد در ايشان آويخته داد مردى و مردانگى دادند و خلقى بسيار از ايشان را به قتل رسانيدند و بقية السيف روى به هزيمت نموده پناه به دهستان بردند . يزيد دهستان را چنان محاصره نمود كه مرغ را ياراى رفتن آن شهر نبود . به اندك روزى تركان در حصار به تنگ آمدند و طعام ايشان به آخر رسيد ، بنابراين صول كس پيش يزيد فرستاده صلح خواست . يزيد گفت : من با تو صلح كنم به شرط آنكه تو از شهر دهستان بيرون آيى . صول گفت : آرى . اگر ما را و اهل بيت را ايمن گردانى و از خواستهء « 1 » ما دست بازدارى من شهر را به تو گذاشته بيرون مىروم . يزيد قبول اين معنى كرده و بدين مضمون صلح‌نامه‌اى نوشت و به صول فرستاد . پس صول با جميع متعلقان خود بيرون آمد . و يزيد به دهستان درآمده غارت كرد ، [ و ] چندان غيبت از زر و اقمشه يافت كه احصاء آن ممكن نبود . و چهار مرد از تركان در اندرون شهر دهستان به قتل رسانيد . « 2 » و روز ديگر از آنجا كوچ كرده متوجّه گرگان شد . چون نزديك به آنجا رسيد گرگانيان از بس كه ترسيده بودند كس پيش يزيد فرستاده بر مبلغ سيصد هزار درم صلح خواستند . « 3 » يزيد اجابت كرده عبد اللّه ازدى را با گروهى از مسلمانان در آنجا گذاشت و از آنجا متوجّه طبرستان شد . آنجا ملك طبرستان و گيل گيلان بود كه او را سپهبد « 4 » گفتندى و

--> ( 1 ) . خواسته : مال ، دارايى . - و . ( 2 ) . نويرى و طبرى از اعدام چهارده هزار ترك سخن مىگويند ؛ - نهاية الأرب ، ج 6 ، ص 275 ؛ تاريخ طبرى ، ج 9 ، ص 3928 . ( 3 ) . مبلغ وجه المصالحه در تاريخ طبرى به گونه‌اى ديگر آمده است ؛ - پيشين . ( 4 ) . مراد اسپهبد فرّخان است كه سفيان كلبى ، سردار حجّاج ، را در جنگ با قطرى بن فجاة خارجى يارى داد و حجاج